ĐÚNG VIỆC – MỘT GÓC NHÌN VỀ CÂU CHUYỆN KHAI MINH

  • Vận Chuyển và Giao hàng:

    Bạn nhận sách từ 1-3 ngày kể từ khi sachkinhte.vn gọi điện xác nhận đơn hàng.

  • Cam kết Bản Quyền

    Bạn được kiểm tra chất lượng sách, nếu không đúng bản quyền bạn có thể từ chối nhận hàng.

  • Thanh toán:

    Bạn kiểm tra sách và thanh toán bằng tiền mặt trực tiếp cho nhân viên giao hàng trên toàn quốc.

-
+

ĐÚNG VIỆC – MỘT GÓC NHÌN VỀ CÂU CHUYỆN KHAI MINH

GIẢN TƯ TRUNG

 

“Công việc” của bất kỳ ai trong đời cũng bao gồm làm người, làm dân và làm việc. Lựa chọn của mỗi người trong từng “công việc” đó sẽ làm nên cuộc đời họ. Bởi lẽ, con người thì khác với muông thú và cỏ cây; con người tự do thì khác với con người nô lệ; công dân thì khác với thần dân; người thầy thì khác với thợ dạy; trí thức thì khác với kẻ cai trị; doanh nhân thì khác với trọc phú hay con buôn…

 

Nhưng làm sao lựa chọn nếu không hề biết đến sự tồn tại của những lựa chọn, không rõ đâu là sự khác biệt giữa chúng và đâu là “mình” giữa những lựa chọn đó? Làm sao có thể làm đúng việc khi chưa biết đâu là cái đúng? Làm sao “làm ra chính mình”, làm sao “hãy là chính mình” khi chưa biết “đâu là mình”?... Hành trình “tôi đi tìm tôi” đó cũng là câu chuyện khai minh của mỗi người, mỗi nhà, mỗi tổ chức và mỗi xứ sở.

 

MỤC LỤC

Đôi lời chia sẻ từ tác giả

Phần 1: Làm người

1. Thế nào là con người? Làm người là… làm gì?

2. Để làm được “người” cần có những năng lực nào?

3. Làm thế nào để có được “năng lực làm người”

4. “Ta là sản phẩm của chính mình”

5. Thay lời kết về câu chuyện “Làm người”

Phần 2: Làm dân

Tại sao phải bàn về “làm dân”?

Làm chủ công ty và làm chủ quốc gia

“Vua chủ”, “dân chủ” và “nhóm chủ”

Lập pháp, hành pháp và tư pháp

Mặc định, hiến định và luật định

“Pháp quyền”, “pháp trị” và “nhân trị”

“Nô dân”, “thần dân” và “công dân”

“Dân trí”, “dân quyền” và “dân sinh”

Làm sao để có được “năng lực làm dân”?

Phần 3: Làm việc

“Làm việc” cũng là “làm người”

Quản trị hay cai trị?

Đầy tớ hay phụ mẫu?

Doanh nhân, trọc phú hay con buôn?

Trí thức hay trí nô?

Sử gia hay sử nô?

Nhà báo hay bồi bút?/Nhà văn hay văn nô?

Ca sĩ hay thợ hát? Diễn viên hay thợ diễn?...

Và một số nghề khác

Phần 4: Làm giáo dục

Triết lý và Định chế

1. Nhà trường

2. Nhà giáo

3. “Nhà mẹ”/Gia đình

4. Người học

5. Nhà nước

 

Sachkinhte.vn xin gửi tới quý độc giả một đoạn trích trong cuốn sách

 

THẾ NÀO LÀ CON NGƯỜI? LÀM NGƯỜI LÀ… LÀM GÌ?

Tại sao cần phải bàn về “làm người”? Chẳng phải ai sinh ra trên cõi đời này cũng mặc nhiên là người rồi sao?

Đó là câu hỏi mà tôi thường xuyên nhận được khi bàn về đề tài này. Mỗi lần như vậy, tôi lại nhớ tới câu chuyện của chị bán nước mía đầu hẻm. Một lần nọ, chị kể với tôi:

 

“Bác ơi, hôm qua con bé nhà em tự dưng nó hỏi: Má ơi, “người” là gì mà sao lúc nào ba má với cô giáo cũng nói mong con học giỏi để lớn lên “thành người” hết vậy má? Bộ con chưa phải là người hả má? Em kêu nó mày đi hỏi ba mày đi, ba học hết lớp 12 rồi nên biết người “nguyên con” luôn, còn má thì mới học hết lớp 9 thôi, nên hông chừng là má mới thành có… “nửa người” à! Nó hỏi ba, ba nó la “không thành người thì chẳng lẽ thành ma hả con?”, rồi kêu nó đi hỏi cô giáo vì cô giáo, cô chẳng những không chỉ mà còn nạt nó: “Học hết cơm hết gạo rồi mà không biết thành người là thành gì? Hỏi nữa là cô trừ điểm đó!”

 

Thật tội nghiệp cho đứa trẻ, nhưng cũng có thể thông cảm cho những người lớn trong câu chuyện này. Bởi câu hỏi mà đứa trẻ đặt ra là một câu hỏi vô cùng hóc búa mà biết vao triết gia, biết bao nhà tư tưởng đã tham gia bàn luận và kiến giải từ biết bao thế kỷ nay nhưng vẫn chưa thống nhất được câu trả lời thuyết phục cho toàn bộ nhân loại.

 

Chính vì vậy, tôi cũng không có ý định trình bày một định nghĩa “con người” thật hoàn hảo trong cuốn sách này. Và tôi tin rằng dù có tìm thấy khái niệm hoàn hảo đó hay không thì cũng không quan trọng, bởi chỉ riêng việc đăt ra câu hỏi “Thế nào là con người?” và luôn suy ngẫm, chiêm nghiệm về nó trong hành trình cuộc sống và trên đường đời cũng đã giúp chúng ta trở nên “người” hơn.

 

Theo Plato – một triết gia vĩ đại thời cổ đại thì: “Con người là một sinh vật luôn đi tìm ý nghĩa” (của cuộc sống, của mọi thứ…) Thật vậy, có lẽ không có sinh vật nào lại luôn trăn trở về sự tồn tại của bản thân mình hay về ý nghĩa của mọi thứ, của mọi hành động như con người. Chỉ có con người mới luôn tự vấn “Sống để làm gì?”, “Học để làm gì?”, “Làm để làm gì?”, “Ý nghĩa của đời ta nằm ở nơi đâu?”… Aristotle, một triết gia vĩ đại khác, cũng từng nói: “Con người là một con vật có mục đích sống. Cuộc đời của anh ta chỉ có ý nghĩa khi luôn hướng tới và nỗ lực cho mục đích sống của mình”.

 

Như vậy, có thể hiểu điều giúp cho con người trở nên khác biệt chính là lẽ sống – là thứ mà anh ta luôn hướng tới, là thứ mà thiếu nó thì ah ta chỉ là một sinh vật vô hồn trong hình hài của giống người.

 

Có một “lẽ” khác mà chỉ con người mới hiểu và mới chiến đấu vì nó, đó là “lẽ phải”. Tôi rất tâm đắc với câu nói của nhân vật Nguyễn Trãi trong vở kịch Bí mật Lệ Chi Viên: “Con thú có thể cắn chết con người, nhưng vẫn là con thú. Con người mang trong mình lẽ phải có thể bị sát hại vì lẽ phải, nhưng bảo vệ lẽ phải mãi mãi vẫn là thiên chức con người”.

 

Câu chuyện về cái chết của triết gia vĩ đại thời Hy Lạp cổ đại Socrates cũng là minh chứng cụ thể nhất cho câu nói này. Ông đã bị chính quyền Athens buộc tội gieo rắc sự nghi ngờ các thần linh và làm băng hoại tư tưởng của thanh niên do dám truyền bá về các vị thần mới ngoài hệ thống các vị thần được chính quyền Athens thừa nhận. Ông bị tuyên án phải tự tử bằng thuốc độc, và chỉ có thể thoát án nếu chịu thừa nhận tội trạng của mình.

 

Socrates đã lựa chọn cái chết, vì với ông sự thật và lẽ phải còn quan trọng hơn sự sống. Trong một bức tranh vẽ lại cảnh tượng trước lúc Socrates qua đời, người ta thấy ông một tay chỉ thẳng lên trời như lời tuyên thệ trung thành với lý tưởng bảo vệ lẽ phải của mình, một tay với lấy chén thuốc độc như sự sẵn sàng đón nhận cái chết. Trong lời tự biện hộ cho mình trước khi chết, ông nói:

 

Dù ở thế giới này hay thế giới bên kia, tôi vẫn sẽ tiếp tục tìm hiểu ai là người thông thái thực sự, ai là kẻ thông thái giả hiệu, ai thì không. Ở thế giới bên kia, người ta không xử tử một người chỉ vì anh ta dám đặt ra những câu hỏi. Vì thế, thưa các vị quan tòa, tôi sẽ đón nhận cái chết với một thái độ hân hoan, và chắc chắn một điều rằng, sẽ không một điều xấu xa nào có thể xảy ra với một con người tử tế, khi còn sống cũng như khi chết đi. Giờ khởi hành đã điểm, và chúng ta sẽ đi con đường của mình – tôi đi về cái chết, các vị đi về cái sống. Đường nào tốt hơn thì chỉ có Chúa mới biết”.

 

Thái độ bình thản và không một chút lưỡng lự của Socrates trong việc lựa chọn lẽ phải hay là cái chết khiến tôi ngẫm nghĩ: “Quả thật, có những thứ thường được cho là trên hết – như cái chết. Nhưng với những con người mang trong mình lẽ phải, cái “trên hết” của họ thật đặc biệt”.

 

Chẳng hạn, từ nhỏ tôi đã được nghe và được dạy rằng, “tổ quốc là trên hết”, “đồng bào là trên hết”, nhưng rồi tôi lại tự nghĩ “đồng loại” lớn hơn đồng bào chứ! Nếu làm lợi cho đồng bào mình, quê hương mình, nhưng lại làm hại cho đồng loại của mình thì điều này khó có thể chấp nhận được. Trong lịch sử đã có bao kẻ nhân danh sự vĩ đại của dân tộc mình, đồng bào mình mà sẵn sàng làm hại đồng loại như Hitler, Pol Pot…

 

Nhưng hình như đồng loại cũng chưa phải là trên hết?

 

Đó là câu chuyện trong bộ phim Avatar của đạo diễn lừng danh James Cameron – một bộ phim đã đi vào lịch sử điện ảnh thế giới như một trong những siêu phẩm điện ảnh thành công nhất cả về doanh thu lẫn nghệ thuật và công nghệ làm phim. Bộ phim là một câu chuyện diễn ra ở thời tương lai, với nhân vật chính là một cựu quân nhân được cử đi tham gia đội quân chinh phục một hành tinh trù phú có tên Pandora. Trong quá trình làm gián điệp để thu thập thông tin về hành tinh này, anh đã nhận ra tính phi nghĩa của chiến dịch xâm lăng đó và anh đã sát cánh cùng những cư dân của hành tinh Pandora để chống lại người trái đất và bảo vệ những giá trị văn hóa, lịch sử, tinh thần thiêng liêng của hành tinh xinh đẹp này.

 

Câu chuyện của bộ phim Avatar có vẻ hơi trái với một câu nói quen thuộc chúng ta thường nghe là: “Đến cả thú vật cũng không ăn thịt đồng loại của mình!”. Nhưng người anh hùng được khán giả khắp thế giới yêu mến trong bộ phim này, với “tiếng gọi” của lẽ phải, của lương tri, đã cầm súng chống lại đồng loại của mình. Ví dụ này cho thấy không có giới hạn cho lẽ phải. Nó có thể vượt lên trên cả tình đồng loại và là điều mà một con người đúng nghĩa sẽ không ngừng sống và chiến đấu vì nó.

 

Qua đó cho thấy rằng, với con người đúng nghĩa, trên đời này không có gì là trên hết ngoại trừ lương tri và phẩm giá của mình. Nói cách khác, với con người thực sự, thế giới vĩ đại nhất chính là “con người bên trong” của họ và họ sẽ luôn hành động theo “tiếng gọi lương tri từ bên trong” của mình.

 

Sachkinhte.vn trân trọng giới thiệu!

Tag liên quan

Chia sẻ với bạn bè

Bình luận

Hiển thị tất cả kết quả cho ""